Menu Zamknij

Podział majątku wspólnego

Sąd w wyroku rozwiązującym małżeństwo stron może dokonać podziału ich majątku wspólnego tylko wówczas kiedy nie spowoduje to zwłoki w postępowaniu. Co do zasady  celowym jest jednak dokonanie podziału majątku wspólnego u notariusza, bądź zainicjowanie postępowania przed sądem. Od wniosku o podział majątku wspólnego należy uiścić opłatę w kwocie 1000 zł. Jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.

Podziału majątku wspólnego dokonuje się trybie postępowania nieprocesowego, sąd z urzędu ustala co wchodzi w skład majątku wspólnego uczestników i jaka jest jego wartość. Nie oznacza to jednak, że uczestnicy zwolnieni są z obowiązku przejawiania inicjatywy dowodowej. Należy pamiętać, że sąd nie będzie poszukiwał majątku byłych małżonków. W tym zakresie uczestnicy są zobowiązani przedstawiać dowody oraz twierdzenia. To na ich podstawie sąd dokonuje dalszych ustaleń. Zważyć przy tym należy, że w toku postępowania o podział majątku wspólnego można dokonywać rozliczenia wydatków oraz nakładów poniesionych przez byłych małżonków. Sąd nie uczyni tego z urzędu. Należy zgłosić odpowiednie żądanie. Nakłady mogą być czynione z majątku osobistego małżonka na majątek wspólny małżonków, bądź z majątku wspólnego na majątek osobisty. Dokonywanie nakładów z majątku osobistego małżonka  na majątek osobisty drugiego małżonka wiąże się z koniecznością wystąpienia z pozwem  o zapłatę. Sąd nie dokonuje tych rozliczeń w sprawie o podział majątku wspólnego, która toczy się w trybie postępowania nieprocesowego. Aby wystąpić z wnioskiem, strony muszą posiadać majątek wspólny. Przy czym podkreślenia wymaga to, że sąd nie jest uprawniony do tego, żeby zmieniać warunki spłaty zaciągniętych przez uczestników kredytów. W sytuacji kiedy byli małżonkowie są właścicielami nieruchomości obciążonej kredytem hipotecznym, ponoszą odpowiedzialność solidarną za jego spłatę. Zmiana warunków może nastąpić poprzez zawarcie stosownej umowy przez jednego z małżonków z bankiem, za zgodą drugiego małżonka, bądź pomiędzy małżonkami, za zgodą banku.

W postępowaniu o podział majątku wspólnego można żądać rozliczenia m.in. pożytków pobranych z wynajmu nieruchomości stanowiącej majątek wspólny uczestników, kwot uiszczanych do spółdzielni mieszkaniowej tytułem czynszu a także dokonanej przez jednego z małżonków spłaty wspólnie zaciągniętego kredytu po ustaniu wspólności majątkowej. Momentem tym jest zwykle uprawomocnienie się wyroku, który został wydany w sprawie o rozwód. W trakcie postępowania należy również zgłosić żądanie rozliczenia poczynionych nakładów. W sytuacji gdy dom został wybudowany na działce stanowiącej majątek osobisty jednego z małżonków, drugi małżonek może żądać rozliczenia poczynionych przez niego nakładów. Dom stanowi bowiem własność małżonka, na którego działce wybudowano nieruchomość. Jeżeli w trakcie trwania małżeństwa jeden z małżonków otrzymał darowiznę, którą przeznaczył w części na zakup wspólnego mieszkania, może on żądać rozliczenia poczynionego nakładu. Podobne roszczenie może sformułować małżonek, który przeznaczył na zakup wspólnej nieruchomości środki zgromadzone przez zawarciem związku małżeńskiego.

Należy pamiętać o możliwości żądania ustalenia przez sąd nierównych udziałów w majątku wspólnym. Może to nastąpić wówczas kiedy istnieją ku temu „ważne powody” oraz kiedy małżonkowie w różnym stopniu przyczynili się do powstania majątku wspólnego. Sąd nie uczyni tego z urzędu, należy zgłosić stosowny wniosek. Za ważne powody uznaje się m.in. naganne zachowanie jednego z małżonków, trwonienie przez niego majątku, alkoholizm. Z reguły, nawet jeśli jeden z małżonków w znacznie większym stopniu przyczynił się do powstania majątku wspólnego, jednak nie zaszły ważne powody, to wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym nie zostanie uwzględniony.

Sąd po ustaleniu składników, które wchodzą w skład majątku wspólnego, dokonuje jego podziału. Może odbyć się to na kilka sposobów, m.in. poprzez przyznanie danego składnika jednemu z małżonków wraz z orzeczeniem obowiązku spłaty  na rzecz drugiego małżonka. Jeżeli żaden z małżonków nie wyraża woli, aby sąd przyznał mu na własność nieruchomość z obowiązkiem uiszczenia spłaty na rzecz drugiego z małżonków, sąd może dokonać podziału poprzez sprzedaż w drodze licytacji komorniczej. Należy jednak mieć na względzie to, że jest to bardzo niekorzystne rozwiązanie dla uczestników. Nieruchomość zwykle zostaje sprzedana po znacznie niższej cenie aniżeli cena rynkowa. Dodatkowo wartość zostaje obniżona o koszty komornicze. Pamiętać należy również o tym, że komornik dopuszcza dowód z opinii biegłego, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. W sytuacji kiedy żaden z małżonków nie jest w stanie dokonać stosownej spłaty, celowym pozostaje złożenie wniosku o zawieszenie postępowania i podjęcie próby sprzedaży nieruchomości na wolnym rynku.